ققنوس از خاكستر بر مي‌خيزد بخش یازدهم-مهدی بابامحمودی التیام زخمها و بازیابی قدرت

هاله‌هايي از ابهام
از آمار پيروزي‌هاي هوا به هواي به دست آمده توسط F-14 هاي نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران در دوره 16 شهريور 1359 تا 16 تير 1367 آمار دقيقي در دست نيست. با توجه به تحريفات به وجود آمده كه علل مختلفي دارد، سردرگمي قابل ملاحظه‌اي در اين زمينه به وجود آمده است.
پس از پايان جنگ تحميلي در نشستي كه با حضور فرماندهان ارشد نظامي برگزار گرديد، عنوان شد كه مجموعا 71 تير موشك A/M-54 به سمت دشمن شليك شده و 10 تير نيز در حاليكه تامكت‌هاي حامل آنها سقوط كرده يا مورد اصابت قرار گرفته‌اند از بين رفته است.
همچنين براي تامكت 30 پيروزي هوا به هوا ذكر شد. از اين ميزان 16 پيروزي اثبات شده با فينيكس (4 پيروزي احتمالي)، 1 پيروزي اثبات شده با اسپارو (2 پيروزي احتمالي) و 7 پيروزي اثبات شده با سايدوايندر در نظر گرفته شد.
شاهد اين آمار همانطور كه برگزاركنندگان آن عنوان كردند شامل گزارش خلبانان هر دو طرف، دوربين توپ و TISEO و عكس‌هاي گرفته شده از لاشه هواپيماها به اضافه گزارشات اطلاعاتي هر دو طرف بود. در جلسه مذكور، 70 درصد از مجموع تمام هواپيماهاي ساقط شده عراقي را به F-14 نسبت دادند. پس از اعلام اين آمار، اين نشست‌ در حالي پايان يافت كه شواهد و مدارك مستدلي مبني بر كسب 130 پيروزي اثبات شده و 23 پيروزي احتمالي توسط تامكت در دوران دفاع مقدس در دست است. از اين ميزان حداقل 40 پيروزي توسط موشك AIM-54 ، 15 پيروزي با موشك AIM-7 ، 95 پيروزي با موشك A/M-9 و 3 پيروزي به وسيله توپ 20 ميليمتري ولكان به دست آمد. در يك نبرد جالب توجه، 4 فروند جنگنده عراقي اسير دست انفجار سرجنگي قدرتمند تنها يك تير موشك فينيكس شده و سقوط كردند. در چند مورد هم 2 جنگنده به وسيله يك تير موشك فينيكس منهدم شدند.
از همه مهمتر، قابليت بازدارندگي فوق‌العاده F-14 بود؛ بسياري از جنگنده – بمب‌افكن‌هاي عراقي پيش از رسيدن به هدف با دادن احتمال وجود تامكت در صحنه پا به فرار مي‌گذاشتند. ساده‌ترين جمله در توصيف اين پرنده اين است كه: «جايي كه F-14 باشد، هيچ جنگنده عراقي نيست!». يكي از خلبانان در توضيح اين كه هيچ جنگنده دفاع هوايي تاكنون اينقدر تاثير گذار نبوده مي‌گويد: «در غرب بسياري عنوان مي‌كردند خريد F-14 و AIM-54 هر دو اشتباه گرانقيمت ايران بود. اگر شما مجموع پيروزي‌هاي به دست آمده توسط تامكت و اسلحه اصلي زرادخانه‌ آن را در جنگ تحميلي ملاحظه كنيد، تمامي سوالهاي شما درباره قيمت بسيار گران خريد آن و زحمات فوق‌العاده و هزينه بالاي تعمير و نگهداري آن حين جنگ پاسخ متين و قانع كننده‌اي خواهند داشت. وقتي من به عملكرد استثنايي تامكت در جنگ مي‌نگرم، مي‌بينم اين جنگنده واقعا به عنوان يك رهگيري متولد شده است. ما از F-14 براي پشتيباني از جنگنده‌ها و سوخترسانها استفاده مي‌كرديم، ضمن اين كه در تعداد زيادي از ماموريت‌هاي خودمان نيز F-14 در قالب «ميني‌آواكس» و براي حمايت از هواپيماها در هوا و نيروها بر روي زمين انجام داديم. در قسمت اعظم جنگ ما نيروي هوايي عراق را حتي بدون شليك يك فشنگ مرعوب ساخته و فراري مي‌داديم. با اين اوصاف، 130 پيروزي هوايي را اضافه كنيد. حال شما خود درباره تامكت و فينيكس قضاوت كنيد. به نظر اسم آن را هر چيزي مي‌توان گذاشت به جز «شكست»!
با اين حال خلبانان F-14 از دست موتور هواپيما بسيار ناراضي بودند. يكي از خلبانان توضيح مي‌دهد: «تامكت يك اسلحه واقعي براي نبردهاي تن به تن است. يك مبارز بي‌بديل براي ميگها و ميراژهاي عراقي. اما اين پرنده يك نقطه ضعف نيز داشت؛ تعداد رو به كاهش تامكت‌هاي قابل پرواز و مشكلات پايان‌ناپذير موتور اين پرنده از تبديل تامكت به يك شكارچي واقعي ميدان نبرد كه واقعا سزاوار آن بود جلوگيري كرد. من به شخصه هيچ اعتمادي به اين موتور نداشتم. در حين نبرد تن به تن كافي بود كه يك حركت تند و تيز با اهرم گاز موتورها انجام دهيم تا كمپرسور آن وامانده شود كه معني آن در اغلب موارد اين بود: «سانحه!». در واقع هيچ خلبان تامكتي را نمي‌شناسم كه در حين پرواز يك چشمش به آلات دقيق موتور نبوده باشد».
يكي از خلبانان قابليت‌هاي رزمي F-14 به خصوص توانايي‌هاي رادار AWG-9 را جمع بندي كرده و مي‌گويد: «در طول جنگ نه هرگز ديدم و نه شنيدم كه رادار F-14 به طور موفقيت آميزي توسط دشمن مختل شده باشد. تعداد انگشت شماري از درگيري‌ها بيانگر اين بود كه قفل راداري بر روي جنگنده دشمن با انجام مانورهاي شديد آنها شكسته شده و يا چند فاكس بت با استفاده از سرعت بالاي خود از دست F-14 ها گريخته‌اند اما هيچ كدام از جنگنده‌هاي عراقي به خصوص ميراژها كه از آخرين دستاوردهاي فرانسه در زمينه اخلالگرها استفاده مي‌كردند نتوانستند AWG-9 را از كار بيندازند. آنها از امتحان هيچ راهكاري غافل نشدند و صد البته سامانه‌هاي گوناگوني را نيز مورد ارزيابي قرار دادند. قابليت‌هاي فوق‌العاده اين رادار واقعا شگفت انگيز است.
حتي با وجود انواع و اقسام اخلالگرهاي قوي، ذره‌اي از دقت عجيب آن كاسته نمي‌شود. AGM-9 واقعا يك شاهكار اويونيكي است. يك بار در ماموريتي من 11 فروند هواپيماي دشمن را كه همزمان به سمت من نزديك مي‌شدند را شناسايي كردم. تقريبا همه آن 11 فروند سامانه اخلال الكترونيك خود را با قدرت هرچه تمام‌تر متوجه من كرده بودند.
رادار AWG-9 با كوچكترين مشكلي مواجه نشد. اين رادار تقريبا دو برابر اين تعداد هواپيما را به صورت همزمان مي‌توانست سر و سامان دهد و 11 فروند واقعا تعداد زيادي نبود. لذا مشكلات به وجود آمده توسط اين اخلال‌ها را من به كمك خدمه كابين عقب در عرض چند ثانيه مرتفع كرديم».
يكي از خلبانان درباره مشكلات تعمير و نگهداري اين رادار گفت: «اگر رادار AGM-9 از كار مي‌افتاد، دليل اصلي آن در اغلب موارد خرابي رايانه هوابرد كنترل موشك (AMCC) بود. البته اين بدين معني نبود كه ما توانايي استفاده از جنگنده را بدون اين رايانه نداريم. ما مي‌توانستيم پرواز كنيم و با استفاده از موشك سايداويندر و توپ ولكان حريف را از بين ببريم. خلبانان زيادي بودند كه در حين پرواز دچار چنين مشكلي شدند و در همان پرواز پيروزي هوايي كسب نمودند. به غير از سامانه ناوبري اينرسيايي (INS) و جايروها، F-14 هاي زمينگير هيچ گونه مشكلي در قطعات رادار AWG-9 نداشتند.»
اگرچه تاكنون بحث‌هاي زيادي پيرامون تعداد دقيق پيروزي‌هاي هوايي F-14 درگرفته است با اين‌حال آمار دقيق آن هنوز كاملا مشخص نيست. در مقابل با وجود صحبتهاي ضد و نقيض منابع رسمي، تلفات دقيق ناوگان تامكت نيز بر ما پوشيده است. اگر بيانيه‌هاي منابع رسمي نيروي هوايي عراق را سند قرار داده و به آن اعتماد كنيم، ملاحظه مي‌شود كه تعداد 70 فروند تامكت ايران بين آبان 1361 تا تيرماه 1367 سرنگون شده است!!!
تعداد زيادي از منابع غربي با كوچك و جزيي جلوه دادن نبردهاي هوايي در جنگ تحميلي، تعداد تامكت‌هاي از دست رفته حين نبرد را 3 فروند ذكر كردند.
گزارشات منتشره از «سازمان اطلاعات خارجي» كه دفتر مركزي آن در واشنگتن دي سي است و تغذيه رسانه‌هاي ايالات متحده را به عهده دارد در كنار ديگر منابع غربي، اتحاد جماهير شوروي و اوكراين تعداد تلفات ناوگان تامكت را بين 12 تا 16 فروند ذكر كرده‌اند. موثق‌ترين منبع در اين زمينه از دست رفتن 3 فروند تامكت در نبردهاي هوايي و 4 فروند در اثر اشتباه پدافند هوايي اعلام كرده است. مداركي در دست است كه نشان مي‌دهد دو فروند به دلايل نامعلوم در نبردهاي هوايي از بين رفته و 7 فروند ديگر نيز به علت نقص در موتور و سامانه هدايت از فهرست موجودي حذف شدند.
خوشبختانه حداقل 8 فروند با وجود خسارت‌هاي شديد در درگيري، با رشادت و دلاوري مثال زدني، خلبانانشان راه بازگشت را در پيش گرفته و به پرنده خود فرصتي ديگر براي خدمت به كشور اعطا كردند.
 

پایان